Γραφείο Επιτρόπου Προεδρίας

Γραφείο Επιτρόπου Προεδρίας

ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ


Η πιο οδυνηρή και επώδυνη πληγή της τουρκικής εισβολής και συνεχιζόμενης κατοχής της πατρίδας μας είναι η τραγωδία των αγνοουμένων και των οικογενειών τους. Μια τραγωδία που δυστυχώς συνεχίζεται μέχρι σήμερα προκαλώντας καθημερινά ανείπωτο πόνο και δυστυχία στις οικογένειες των αγνοουμένων μας, που αναμένουν εδώ και σχεδόν μισό αιώνα να πληροφορηθούν για την τύχη των αγαπημένων τους προσώπων. Υπάρχουν και οικογένειες αγνοουμένων μας της περιόδου 1963-67, οι οποίες αναμένουν για πέραν του μισού αιώνα.

Να αναφέρω ότι στις υποθέσεις των αγνοουμένων μας συγκαταλέγονται και υποθέσεις παιδιών, γυναικών, γερόντων αλλά και στρατιωτικών Ελληνοκυπρίων και Ελλαδιτών που τα ίχνη τους χάθηκαν στα πεδία των μαχών υπερασπιζόμενοι την ελευθερία και την εδαφική ακεραιότητα της πατρίδας μας.

Η επίλυση της τραγωδίας των αγνοουμένων αποτελούσε και αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα για τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Νίκο Αναστασιάδη, την Κυβέρνησή του, τις προηγούμενες Κυβερνήσεις και ολόκληρο τον Eλληνισμό.

Το Γραφείο του Επιτρόπου Προεδρίας, μαζί με όλες τις αρμόδιες Υπηρεσίες του Κράτους, την Βουλή των Αντιπροσώπων και σε συνεργασία με τις Οργανώσεις Αγνοουμένων κατέβαλαν και συνεχίζουν να καταβάλλουν, κάθε δυνατή προσπάθεια σε Κύπρο και εξωτερικό για τερματισμό της τραγωδίας και για ανακούφιση των οικογενειών που έχασαν αγαπημένα πρόσωπα.

Δυστυχώς, παρά τις προσπάθειες όλων μας, δεν κατέστη δυνατόν μέχρι σήμερα να καμφθεί η τουρκική αδιαλλαξία και η ανάλγητη συμπεριφορά της κατοχικής δύναμης στις προσπάθειες επίλυσης έστω της ανθρωπιστικής πτυχής της τραγωδίας των αγνοουμένων.

Όπως είναι γνωστό, η κατοχική δύναμη με περιφρόνηση και αλαζονεία, αρνείται να εφαρμόσει, όπως έχει υποχρέωση, τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του 2001 και του 2014. Περιφρονεί με επιδεικτικό και υποτιμητικό τρόπο τις εκκλήσεις των οικογενειών καθώς και διεθνών οργανισμών και οργανώσεων για να παράσχει τα αναγκαία στοιχεία και πληροφορίες, με βάση τα οποία να διευκρινιστεί η τύχη των αγνοουμένων και να δοθεί ένα τέλος στο μαρτύριο που βιώνουν καθημερινά οι οικογένειες τους.

Η απάνθρωπη στάση της κατοχικής δύναμης εκφράζεται ξεκάθαρα με την άρνησή της να υποδείξει τους μαζικούς χώρους ταφής που δημιούργησε ο τουρκικό στρατός από τις περισυλλογές από τα πεδία των μαχών, την άρνηση της να παράσχει τις πληροφορίες που υπάρχουν στα αρχεία του τουρκικού στρατού και ακόμα χειρότερα, την άρνηση της να καταθέσει τις πληροφορίες για τους χώρους που επανατάφηκαν τα λείψανα, τα οποία είχαν σκόπιμα μετακινηθεί από τον τουρκικό στρατό από τους πρωτογενείς χώρους ταφής. Η ίδια άρνηση χαρακτηρίζει την κατοχική δύναμη και στο θέμα των στρατιωτικών ζωνών, όπου πεισματικά και αδικαιολόγητα εμποδίζει και θέτει προσκόμματα στην πραγματοποίηση εκταφών και ερευνών.

Τα προβλήματα που δημιουργεί η αρνητική στάση της κατοχικής δύναμης είναι πολλά και σύνθετα. Είναι τραγικό ότι, χωρίς την συνεργασία της κατοχικής δύναμης δεν μπορεί ούτε και αναμένεται να υπάρξει πρόοδος στις προσπάθειες επίλυσης της τραγωδίας των αγνοουμένων. Προκαλεί θλίψη και απογοήτευση στους συγγενείς των αγνοουμένων το γεγονός ότι η διεθνής κοινότητα παραγνωρίζει την απάνθρωπη και απαράδεκτη συμπεριφορά της Τουρκίας σε βάρος τους. Οι συγγενείς των αγνοουμένων θεωρούν ότι είναι καιρός η πολιτισμένη ανθρωπότητα να απαιτήσει από την κατοχική δύναμη να συμπεριφερθεί επιτέλους σύμφωνα με τους κανόνες και αξίες της πολιτισμένης ανθρωπότητας. Οι δοκιμαζόμενες οικογένειες των αγνοουμένων αναμένουν από τους διεθνείς και ευρωπαϊκούς οργανισμούς θεραπείας την αποκατάσταση και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των ιδίων και των αγνοούμενων συγγενών τους, ώστε να τερματιστεί το μαρτύριο που βιώνουν καθημερινά για τόσες δεκαετίες.

Από πλευράς μας, ανεξάρτητα από τα προβλήματα που προκύπτουν από την απαράδεκτη αρνητική συμπεριφορά της Τουρκίας, εμείς δηλώνουμε ότι θα συνεχίσουμε, παρά τις αντιξοότητες, τον αγώνα για διευκρίνιση της τύχης και του τελευταίου αγνοούμενου, είτε αυτός είναι Ελληνοκύπριος, Ελλαδίτης ή Τουρκοκύπριος. Η πολιτική μας βασίζεται σε πανανθρώπινες αξίες και ιδανικά και είναι σύμφωνη με τις αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της διεθνούς νομιμότητας.

Στην προσπάθεια μας αυτή, ζητούμε από εσάς να είστε συμπαραστάτες στον κοινό αγώνα για να τερματιστεί η τραγωδία που βιώνουν οι οικογένειες των αγνοουμένων μας.

Σε περίπτωση που γνωρίζετε οποιεσδήποτε πληροφορίες ή είναι υπόψη σας άλλα πρόσωπα που είναι σε θέση να συνδράμουν και να βοηθήσουν τις προσπάθειές μας, σας παρακαλούμε να επικοινωνήσετε μαζί μας. Η ανθρώπινη και ανθρωπιστική ανταπόκρισή σας θα εκτιμηθεί ιδιαιτέρως τόσο από εμάς αλλά πρώτιστα από τις δοκιμαζόμενες οικογένειες των Ελληνοκυπρίων, Ελλαδιτών και Τουρκοκυπρίων.

Τα τηλέφωνα επικοινωνίας μας είναι:

Γραφείο Επιτρόπου Προεδρίας - 22400102

Υπηρεσίας Αγνοουμένων - 22400160

μάνα που κρατά φωτογραφία και κλαίει και ζητά βοήθεια Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΩΝ ΑΓΝΟΟΥΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ΤΟΥΣ

Σε ανθρώπινους όρους, η πιο οδυνηρή και επώδυνη επίπτωση της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το καλοκαίρι του 1974 και της συνεχιζόμενης κατοχής μέρους της πατρίδας μας, είναι η τραγωδία των αγνοουμένων και των οικογενειών τους. Μια τραγωδία που, δυστυχώς, συνεχίζεται προκαλώντας πόνο και δυστυχία για σχεδόν μισό αιώνα σε εκατοντάδες οικογένειες συμπατριωτών μας.

Κατά και μετά την τουρκική εισβολή, στα πλαίσια της πολιτικής εθνοκάθαρσης της Τουρκίας και την εκδίωξη των Ελληνοκυπρίων από το κατεχόμενο βόρειο μέρος της πατρίδας μας, χιλιάδες Ελληνοκύπριοι είχαν συλληφθεί και κρατηθεί σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Κύπρο από τον τουρκικό στρατό και τους Τουρκοκύπριους παραστρατιωτικούς, που ενεργούσαν υπό τις οδηγίες των Τούρκων στρατιωτικών. Επιπρόσθετα, πάνω από 2000 αιχμάλωτοι πολέμου είχαν μεταφερθεί παράνομα στην Τουρκία και κρατηθεί σε τουρκικές φυλακές. Κάποιοι από αυτούς δεν αφέθησαν ελεύθεροι κι εξακολουθούν να αγνοούνται. Εκατοντάδες άλλοι Ελληνοκύπριοι, τόσο στρατιώτες όσο και πολίτες (περιλαμβανομένων ηλικιωμένων, γυναικών και παιδιών) εξαφανίσθησαν σε περιοχές υπό τουρκική κατοχή και είναι σήμερα αγνοούμενοι. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις υπάρχουν καλά τεκμηριωμένες μαρτυρίες ότι τα αγνοούμενα πρόσωπα εθεάθησαν για τελευταία φορά ζωντανά στα χέρια του τουρκικού στρατού ή των Τουρκοκυπρίων, που ενεργούσαν υπό τις οδηγίες και την ευθύνη των τουρκικών δυνάμεων κατοχής.

Επισημαίνεται ότι η εξαφάνιση προσώπου αποτελεί πολλαπλή παραβίαση των βασικών και θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι παραβιάσεις αυτές δεν περιορίζονται στα δικαιώματα των αγνοουμένων προσώπων, αλλά επεκτείνονται και στα δικαιώματα των οικογενειών τους. Εκείνοι που διαπράττουν αυτό το έγκλημα δεν είναι ένοχοι μόνο για την εξαφάνιση των αγνοουμένων προσώπων, αλλά και για τη διαιώνιση της δυστυχίας των οικογενειών, με το να μην αποκαλύπτουν πληροφορίες για την τύχη των αγαπημένων τους.

Κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής έως και το 1976, στην Κύπρο λειτουργούσε κλιμάκιο αντιπροσώπων της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού, το οποίο παρείχε ανθρωπιστική βοήθεια και στήριξη στις οικογένειες των προσφύγων, αγνοουμένων και παθόντων.

Στους αντιπροσώπους της ΔΕΕΣ, είχαν δηλωθεί από τις οικογένειες τους, ως αγνοούμενοι πέραν των 2500 Ελληνοκυπρίων και Ελλαδιτών.

Οι κατάλογοι αυτοί, αφορούσαν πολίτες, γυναίκες και παιδιά όπως και στρατιωτικούς μέλη της Εθνικής Φρουράς, της ΕΛΔΥΚ καθώς και εφέδρους. Οι κατάλογοι αυτοί παραδόθηκαν στις αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας καθώς και στην τουρκική πλευρά το 1975, όταν το κλιμάκιο της ΔΕΕΣ αποχώρησε από την Κύπρο.

Μετά από μελέτη των αρμοδίων υπηρεσιών της Κυπριακής Δημοκρατίας, συνομολογήθηκε ένας κατάλογος 1619 υποθέσεων Ελληνοκυπρίων και Ελλαδιτών αγνοουμένων της τουρκικής εισβολής.

Το 1995, από τις 1619 υποθέσεις κατατέθηκαν στη ΔΕΑ οι 1493. Έκτοτε, δημιουργήθηκε η κατηγορία των 126 υποθέσεων αγνοουμένων, που δεν είχαν κατατεθεί στη ΔΕΑ και για τους λόγους της μη κατάθεσής τους είχαν ενημερωθεί οι οικογένειες τους.

Εκτός από τις πιο πάνω υποθέσεις αγνοουμένων κατά τη διάρκεια της ετοιμασίας του σχεδίου καταλόγου πεσόντων της τουρκικής εισβολής, που αποφασίστηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο το 2000, καταγράφηκαν και πέραν των 500 υποθέσεων Ελληνοκυπρίων και Ελλαδιτών πεσόντων, που είχαν ταφεί σε γνωστούς και άγνωστους χώρους στις κατεχόμενες περιοχές. Για πέραν των 100 υποθέσεων, τα λείψανα τους έχουν ήδη εντοπιστεί και ταυτοποιηθεί από τις εκταφές της ΔΕΑ στα κατεχόμενα μαζί με τα οστά αγνοουμένων σε ομαδικούς τάφους.

Εκτός από τους αγνοούμενους της τουρκικής εισβολής, στη ΔΕΑ κατατέθηκαν και περίπου 44 υποθέσεις Ελληνοκυπρίων και Ελλαδιτών αγνοουμένων της περιόδου 1963-67.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι στη ΔΕΑ κατατέθηκαν και περίπου 500 υποθέσεις Τουρκοκυπρίων αγνοουμένων της περιόδου 1963-67 καθώς και της τουρκικής εισβολής. Επισημαίνεται ότι για καθαρά πολιτικούς λόγους, η Τουρκία δεν έχει καταθέσει υποθέσεις αγνοουμένων Τούρκων στρατιωτών.

Πρώτες προσπάθειες για επίλυση του προβλήματος των αγνοουμένων

Οι πρώτες προσπάθειες για επίλυση του προβλήματος έγιναν την περίοδο 1974-1976, στα πλαίσια των συνομιλιών Κληρίδη-Ντενκτάς για επίλυση του κυπριακού. Για τον σκοπό αυτό είχε συσταθεί μια υποεπιτροπή για αγνοούμενα πρόσωπα, της οποίας οι εργασίες, λόγω διαφωνιών που προέκυψαν από την αρνητική στάση της τουρκικής πλευράς, τερματίστηκαν μετά από 11 συνεδριάσεις.

Σύσταση και λειτουργία της ΔΕΑ

Η ΔΕΑ, συστάθηκε το 1981, μετά από σχετικά ψηφίσματα των Ην.Εθνών.

Είναι ένας δικοινοτικός μηχανισμός, στον οποίο εκπροσωπούνται οι δυο από τις κοινότητες της Κύπρου καθώς και ο Γεν.Γραμματέας των Ην.Εθνών με εκπρόσωπο του, τον οποίο επιλέγει μετά από υποβολή σχετικού καταλόγου από την ΔΕΕΣ. Να σημειωθεί επίσης ότι στη ΔΕΑ δεν εκπροσωπείται η Τουρκία.

Η ΔΕΑ, έχει περιορισμένους όρους εντολής και δεν είναι εντεταλμένη να αποδώσει ευθύνες για τις εξαφανίσεις και δολοφονίες, ούτε και για να εξακριβώσει την αιτία θανάτου των αγνοουμένων. Δηλαδή, με απλά λόγια οι όροι εντολής της ΔΕΑ αποκλείουν θέματα που άπτονται της δικαιοσύνης και της αλήθειας. Ως εκ τούτου, η ΔΕΑ δεν λειτουργεί ως μηχανισμός θεραπείας και αποκατάστασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων των αγνοουμένων και των οικογενειών τους. Επικεντρώνει τις προσπάθειες της μόνο στην επίλυση της ανθρωπιστικής πτυχής των εξαφανίσεων.

Συμφωνία Προέδρου Κυπριακής Δημοκρατίας Γλαύκου Κληρίδη με Ραούφ Ντενκτάς για τους αγνοούμενους

Ενόψει της απουσίας αποτελεσματικότητας από πλευράς ΔΕΑ, το 1997, στα πλαίσια των συναντήσεων του προέδρου Κληρίδη με τον Ρ.Ντενκτάς, σε συνάντηση που είχαν υπό την αιγίδα των Ην.Εθνών, συμφώνησαν ένα κείμενο για το πρόβλημα των αγνοουμένων, στο οποίο για πρώτη φορά γινόταν αναφορά και στην πραγματοποίηση εκταφών λειψάνων. Το κείμενο αυτό είναι γνωστό ως η Συμφωνία Κληρίδη – Ντενκτάς για τους αγνοούμενους του 1997.

Όπως και με άλλες συμφωνίες, π.χ. 3ης Βιέννης κλπ, μετά από τρεις συναντήσεις, η τουρκική πλευρά υπαναχώρησε και αρνείτο να προχωρήσει με την υλοποίηση των προνοιών της Συμφωνίας Κληρίδη – Ντενκτάς.

Ως αποτέλεσμα το 1999 η Κυπριακή Δημοκρατία για ανθρωπιστικούς λόγους αποφάσισε την έναρξη εκταφών και αναγνώρισης λειψάνων Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων στις ελεύθερες περιοχές. Στο πλαίσιο αυτό η Κυπριακή Δημοκρατία το 2003, μετά και το άνοιγμα των οδοφραγμάτων, είχε ανακοινώσει ειδική δέσμη μέτρων για τα θέματα Τουρκοκυπρίων αγνοουμένων και των οικογενειών τους.

Η τουρκική πλευρά αισθανόμενη την πίεση των οικογενειών των Τουρκοκυπρίων αγνοουμένων αλλά και της διεθνούς κοινότητας, το 2005, ανακοίνωσε στην Επιτροπή των Μ.Α. του Συμβουλίου της Ευρώπης στο Στρασβούργο ότι θα συνεργαστεί στην υλοποίηση ενός προγράμματος εκταφών και αναγνώρισης λειψάνων.

Πρόγραμμα εκταφών και αναγνώρισης λειψάνων της ΔΕΑ

Κύριος χρηματοδότης του προγράμματος είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Κυπριακή Δημοκρατία. Υπάρχουν εισφορές και από άλλες χώρες.

Μετά την ανακοίνωση της Τουρκίας στα πλαίσια της ΕΜΑ, η ΔΕΑ άρχισε την προεργασία για την πραγματοποίηση εκταφών και αναγνώριση λειψάνων. Οι πρώτες εκταφές έγιναν το 2005, στην περιοχή του Τράχωνα χωρίς να εντοπιστούν λείψανα.

Το 2006, εντοπίστηκαν τα πρώτα λείψανα Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων αγνοουμένων. Οι γενετικές εξετάσεις στα πρώτα χρόνια του προγράμματος πραγματοποιούνταν από ομάδα Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων γενετιστών, οι οποίοι είχαν ενταχθεί στις δομές του Ινστιτούτου Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου.

Οι εκταφές και ανθρωπολογικές εξετάσεις πραγματοποιούνται από μικτές ομάδες Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων επιστημόνων.

Για τις ανάγκες των ανθρωπολογικών εξετάσεων έχει δημιουργηθεί σε περιοχή του αεροδρομίου Λευκωσίας, που ελέγχεται από τα Ην. Έθνη, το ανθρωπολογικό εργαστήριο της ΔΕΑ.

Το πρόγραμμα, αν και λειτουργεί εδώ και 15 χρόνια, αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα και προκλήσεις, τα οποία οφείλονται αποκλειστικά στην έλλειψη ουσιαστικής και ειλικρινούς συνεργασίας εκ μέρους της τουρκικής πλευράς και ειδικά εκ μέρους της κατοχικής δύναμης.

Ως αποτέλεσμα των προβλημάτων, σήμερα πέραν του 50% ή περίπου 800 υποθέσεις Ελληνοκυπρίων και Ελλαδιτών αγνοουμένων εξακολουθούν να βρίσκονται σε εκκρεμότητα.

Επισημαίνεται επίσης ότι για τις υποθέσεις που έχουν ταυτοποιηθεί, στις πλείστες των οικογενειών παραδίδονται μεμονωμένα οστά, ενώ υπάρχει και μικρός αριθμός υποθέσεων που το οστό που εντοπίστηκε αναλώθηκε για τις ανάγκες των εξετάσεων DNA και ως εκ τούτου, στις οικογένειες δεν θα παραδοθούν για ταφή οποιαδήποτε οστά του συγγενή τους. Η τραγική αυτή κατάσταση οφείλεται στη διάπραξη ενός δεύτερου εγκλήματος από τις κατοχικές δυνάμεις, αυτού της καταστροφής των πρωτογενών χώρων ταφής και της σκόπιμης μετακίνησης των οστών σε άλλους άγνωστους χώρους.

Κύρια προβλήματα του προγράμματος της ΔΕΑ


    1. Τα τελευταία πέντε χρόνια παρατηρείται δραματική μείωση στον αριθμό των λειψάνων που εντοπίζονται κατά τις εκταφές και ως συνεπακόλουθο τον αριθμό των ταυτοποιήσεων με τη μέθοδο του DNA. Τα στοιχεία στην ιστοσελίδα της ΔΕΑ είναι διαφωτιστικά.

    2. Δεν υπάρχει πρόοδος στην επίλυση των πιο κάτω που εμποδίζουν και αποτελούν τροχοπέδη στην επίτευξη προόδου:


      i. Η Τουρκία εξακολουθεί να αρνείται πρόσβαση και μελέτη των αρχείων της όπου υπάρχουν οι πληροφορίες και τα στοιχεία για την τύχη των αγνοουμένων καθώς και πληροφορίες για ομαδικούς τάφους.

      ii. Οι δυσκολίες και τα προσκόμματα που θέτει ο τουρκικός στρατός για εκταφές και έρευνες σε ζώνες που αυθαίρετα χαρακτηρίζει ως στρατιωτικές συνεχίζουν να υφίστανται.

      iii. Μαζικοί τάφοι από τις περισυλλογές από τα πεδία των μαχών. Και στο θέμα αυτό υπάρχει άρνηση υπόδειξης των χώρων από την Τουρκία παρά την έκκληση του Γεν. Γραμματέα του ΟΗΕ να κατατεθούν οι πληροφορίες στη ΔΕΑ.

      iv. Σκόπιμες μετακινήσεις. Δεν υπάρχει οποιαδήποτε πρόοδος. Οι μετακινήσεις αφορούν την πλειοψηφία των μαζικών τάφων που εκτάφηκαν μέχρι σήμερα. Ενδεικτικά αναφέρονται οι πιο κάτω υποθέσεις:

            · Άσσια, περίπου 80 άτομα,

            · Στρογγυλός, περίπου 20 άτομα,

            · Κοντεμένος, Lapatsa Hill, περίπου 35 εθνοφρουροί,

            · Κορνόκηπος περίπου 35 εθνοφρουροί,

            · Λάπηθος, περιοχή Celebrity, οι πληροφορίες από τουρκικές πηγές και δημοσιεύματα αναφέρονται στην ταφή περίπου 200 ατόμων. Από τις εκταφές που έγιναν εντοπίστηκαν υπολείμματα οστών για περίπου 15 εθνοφρουρούς.

            · Χώρος ταφής στην Αγκαστίνα, αφορά περίπου 10 άτομα

            · Καμίνι στον Άγιο Ιλαρίωνα, αφορά περίπου 15 άτομα

            και πολλοί άλλοι χώροι

    3. Οι μετακινήσεις αφορούν την εφαρμογή μιας συστηματικής και απάνθρωπης πολιτικής που στοχεύει στην απόκρυψη των εγκλημάτων που διέπραξε ο κατοχικός στρατός κατά και μετά την εισβολή.

      Προκαλούν δυο σοβαρές επιπτώσεις:

      α. Αυξάνουν τον χρόνο και το κόστος των εκταφών και των άλλων επιστημονικών εξετάσεων

      β. Στις οικογένειες παραδίδονται για ταφή μόνο μεμονωμένα οστά.

Διακρατικές προσφυγές Κύπρου εναντίον Τουρκίας και Αποφάσεις Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων


    1. Η Κυπριακή Δημοκρατίας καταχώρησε τέσσερις Διακρατικές Προσφυγές εναντίον της Τουρκίας. Και στις τέσσερις προσφυγές η Τουρκία κρίθηκε ένοχη για παραβιάσεις άρθρων της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων που αφορούν τα δικαιώματα των αγνοουμένων και των οικογενειών τους.

    2. Η 4η Διακρατική Προσφυγή εκδικάστηκε και από το ΕΔΑΔ. Η απόφαση του Δικαστηρίου λήφθηκε το 2001. Στην απόφαση η Τουρκία κρίνεται ένοχη για παραβιάσεις τριών άρθρων της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο στην απόφαση του ζητά συγκεκριμένα μέτρα από την Τουρκία για θεραπεία των παραβιάσεων που υφίστανται οι αγνοούμενοι και οι οικογένειες τους.

    3. Το 2014, με νέα απόφαση του το Δικαστήριο επιδίκασε την καταβολή 30.000.000 Ευρώ, τα οποία θα πρέπει να καταβάλει η Τουρκία προς τις οικογένειες των αγνοουμένων.

    4. Την εφαρμογή των Αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου έχει η Επιτροπή Μονίμων Αντιπροσώπων του Συμβουλίου της Ευρώπης. Δυστυχώς, έχουν παρέλθει σχεδόν 20 χρόνια από την Απόφαση του ΕΔΑΔ και παρά τις συζητήσεις που πραγματοποιούνται στα πλαίσια της ΕΜΑ, η Τουρκία αρνείται να υλοποιήσει τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Η ίδια κατάσταση επικρατεί και στις αποφάσεις του ΕΔΑΔ που αφορούν ατομικές προσφυγές οικογενειών αγνοουμένων εναντίον της Τουρκίας.


Θέσεις Κυπριακής Δημοκρατίας

1. Η Κυβέρνηση στήριξε και στηρίζει με κάθε τρόπο τις προσπάθειες της ΔΕΑ για επίλυση της ανθρωπιστικής πτυχής της τραγωδίας των αγνοουμένων. Η Κυβέρνηση όμως ανησυχεί για τους ρυθμούς υλοποίησης του προγράμματος λόγω της αδιαλλαξίας της κατοχικής δύναμης και τους ρυθμούς του προγράμματος της ΔΕΑ.

Κρίνεται ότι επείγει η λήψη άμεσων μέτρων από πλευράς ΔΕΑ ώστε να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά τα προβλήματα που αντιμετωπίζει το πρόγραμμα της. Στο πλαίσιο αυτό, η Κυβέρνηση θα συνεχίσει να παρέχει κάθε δυνατή βοήθεια, όπως έπραξε μέχρι σήμερα, στις προσπάθειες της ΔΕΑ για επίλυση των προβλημάτων.

2. Η Κυβέρνηση δεν θεωρεί την παράδοση μεμονωμένων οστών ή μικρού μέρους των λειψάνων ως πλήρη διευκρίνιση της τύχης των αγνοουμένων. Θεωρεί τις υποθέσεις αυτές ανοικτές μέχρι την πλήρη διερεύνηση τους. Οι οικογένειες δικαιούνται να έχουν τα πλήρη λείψανα των συγγενών τους, εκτός από τις περιπτώσεις που λόγω των συνθηκών θανάτου η πλειονότητα των οστών να έχει καταστραφεί. Οι οικογένειες δικαιούνται επίσης να έχουν πλήρη και τεκμηριωμένη ενημέρωση για την υπόθεση του αγαπημένου τους προσώπου.

3. Η Κυβέρνηση εργάζεται και θα εντατικοποιήσει τις προσπάθειες της για πλήρη και τεκμηριωμένη διευκρίνιση της τύχης ενός εκάστου των αγνοουμένων Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων ώστε να διασφαλιστούν και να αποκατασταθούν τα ανθρώπινα δικαιώματα όλων των αγνοουμένων Ελληνοκυπρίων, Ελλαδιτών και Τουρκοκυπρίων. Όσον αφορά τις υποθέσεις των Τουρκοκυπρίων αγνοουμένων, από πλευράς μας καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια για επίλυση όλων των υποθέσεων και αυτό αντικατοπτρίζεται στον μικρό αριθμό υποθέσεων που εκκρεμούν.


    Στο πλαίσιο των προσπαθειών για τερματισμό της τραγωδίας των αγνοουμένων και των οικογενειών τους, μετά από οδηγίες του Προέδρου της Δημοκρατίας έχει συνομολογηθεί, υπό την εποπτεία του Υπουργείου Εξωτερικών, ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης με πρωτοβουλίες και ενέργειες σε όλα τα επίπεδα τόσο εντός όσο και εκτός Κύπρου.

Τι πρέπει να γίνει

Το κλειδί για επίτευξη προόδου για επίλυση της τραγωδίας των αγνοουμένων βρίσκεται στα χέρια της κατοχικής δύναμης. Χωρίς την ειλικρινή και ουσιαστική συνεργασία της Τουρκίας δεν μπορεί και δεν αναμένεται, δυστυχώς, οποιαδήποτε πρόοδος. Η Τουρκία θα πρέπει επιτέλους να πάρει εκείνες τις ανθρωπιστικές και πολιτικές αποφάσεις που θα οδηγήσουν στην επίλυση της τραγωδίας των αγνοουμένων. Στο πλαίσιο αυτό αναμένεται από την Τουρκία:

      i. Να καταθέσει όλες τις πληροφορίες που αφορούν μαζικούς χώρους ταφής Ελληνοκυπρίων, που δημιουργήθηκαν από τον τουρκικό στρατό μετά από τις περισυλλογές των νεκρών από τα πεδία των μαχών.

      ii. Να επιτρέψει πρόσβαση και μελέτη των στρατιωτικών αρχείων της τουρκικής εισβολής, στα οποία υπάρχουν οι πληροφορίες για την τύχη Ελληνοκυπρίων και Ελλαδιτών αγνοουμένων, όπως επίσης και τους καταλόγους των αιχμαλώτων πολέμου που μεταφέρθηκαν και κρατήθηκαν σε φυλακές στην Τουρκία.

      iii. Να υποδείξει τους χώρους επαναταφής των λειψάνων που σκόπιμα μετακινήθηκαν από τον τουρκικό στρατό από τους πρωτογενείς χώρους ταφής.

      iv. Να επιτρέψει την απρόσκοπτη πρόσβαση σε χώρους που αυθαίρετα χαρακτηρίζει ως στρατιωτικές ζώνες σε συνεργεία της ΔΕΑ τόσο για πραγματοποίηση εκταφών αλλά και ερευνών.

      v. Η κατοχική δύναμη να συμπεριφερθεί επιτέλους, σύμφωνα με τις αρχές και αξίες της διεθνούς νομιμότητας και να εφαρμόσει, χωρίς άλλες καθυστερήσεις, τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων το 2001 και 2014 όπως επίσης και τις αποφάσεις του ΕΔΑΔ που αφορούν ατομικές προσφυγές οικογενειών αγνοουμένων.

      vi. Υποχρεώσεις έχουν και τα Ηνωμένα Έθνη, υπό την αιγίδα των οποίων λειτουργεί η ΔΕΑ καθώς και η Ευρωπαϊκή Ένωση που είναι ο κύριος χρηματοδότης του προγράμματος της ΔΕΑ. Οι προσπάθειες όλων θα πρέπει να στοχεύουν στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της ΔΕΑ για επίλυση της ανθρωπιστικής πτυχής της τραγωδίας των αγνοουμένων καθώς και στην αποκατάσταση και σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των αγνοουμένων και των οικογενειών τους.

    Πρόγραμμα εκταφών και αναγνώρισης λειψάνων της Κυπριακής Δημοκρατίας στις ελεύθερες περιοχές

    Το πρόγραμμα άρχισε το 1999, δηλαδή έξι χρόνια πριν την έναρξη εκταφών του προγράμματος της ΔΕΑ. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα εκταφών και αναγνώρισης λειψάνων της Κυπριακής Δημοκρατίας στις ελεύθερες περιοχές, παρακαλώ πατήστε εδώ.

    Οι πρώτες εκταφές έγιναν από τα κοιμητήρια Λακατάμιας και Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης όπου είχαν ταφεί ως άγνωστοι αριθμός πεσόντων της τουρκικής εισβολής. Στη συνέχεια έγιναν και άλλες εκταφές όπως των πεσόντων Ελλαδιτών της ακταιωρού ΦΑΕΘΩΝ, δυο μεγάλων τάφων του πραξικοπήματος, του Νοσοκομείου Αθαλάσσας, του Τύμβου της Μακεδονίτισσας για εντοπισμό των πεσόντων του ΝΟΡΑΤΛΑΣ, των πεσόντων Τηλλυρίας καθώς και πληθώρα άλλων εκταφών για τις οποίες υποβάλλονται αιτήματα από τις οικογένειες τους. Πρόκειται για υποθέσεις Ελληνοκυπρίων αλλά και Τουρκοκυπρίων, οι οποίες δεν είναι καταχωρημένες στους καταλόγους της ΔΕΑ. Την πολιτική εποπτεία του προγράμματος έχει ο Επίτροπος Προεδρίας.

    Φεβρουάριος 2021